Standardi predstavljaju propise koji su utvrđeni od strane ovlašćenih organizacija a čiji je cilj da putem stvaranja određene jednoobraznosti postignu povećanje kvaliteta, ekonomičniju i jednostavniju konstrukciju, proizvodnju, pakovanje, eksploataciju, održavanje…
Sve aktivnosti u tehnici, počev od izrade tehničke dokumentacije, preko proizvodnje tog proizvoda, pa do kontrole, ispitivanja i pakovanja su regulisane standardima.
Razvojem industrije počelo se proizvoditi sve više mašina i ljudi su zapazili da u njihov sastav ulazi veliki broj istih ili sličnih delova i podsklopova, tako da su ih počeli polako unificirati. Na taj način proizvodnja mašina je pojednostavljena a to znači da su troškovi proizvodnje smanjeni. Unifikacija delova je pored proizvodnje pojednostavila i eksploataciju i remont mašina jer je omogućena međusobna zamenljivost delova. U početku su standardizovani samo oblik i dimenzije mašinskih delova a kada se uvidelo koliko to doprinosi ekonomičnosti proizvodnje počelo se i sa donošenjem raznih jedinstvenih propisa o sastavu, kvalitetu i drugim karakteristikama materijala, metodama dobijanja, metodama ispitivanja…
Standardi su prvo usklađivani između fabrika u jednoj zemlji što je vremenom dovelo do stvaranja nacionalnih standarda. Među prvim standardima su: Whitworth-ov navoj 1841, širina železničkog koloseka 1846, metrički navoj 1898... Među prvim državama koje su stvorile nacionalne standarde su Engleska 1907, Francuska 1907, Nemačka 1917, SAD 1919. godine… Karakteristično za prvu polovinu 20. veka je ubrzani razvoj tehnike što je za posledicu imalo sve veću saradnju između preduzeća i država. Ova saradnja je primorala države da sve više usklađuju svoje nacionalne standarde što je kao rezultat dovelo do obrazovanja ISA (International Federation of the National Standardising Associations) organizacije 1926. godine, koja je 1946. promenila ime u ISO (International Organization for Standardization). Ova međunarodna organizacija je i danas zadužena za međunarodne standarde koje objavljuje u vidu preporuka, a koje zemlje članice prihvataju u celosti, kao osnovu ili delimično.
Standardizacija je postala jedan od temelja moderne industrijske proizvodnje. Neosporno je da jedna specijalizovana fabrika, koja poseduje veoma moderne automatizovane mašine i kadrove sa odgovarajućim znanjima iz te vrste proizvodnje, može da postigne najviši kvalitet i najnižu cenu proizvoda. Sve će Vam biti jasno ako zamislite svet u kome svaka fabrika šrafova proizvodi šrafove svojih oblika i dimenzija. Mada, mora se priznati da su danas pokrenuti i suprotni procesi od standardizacije, mislim na različite pivske flaše na našem tržištu, različite konektore na punjačima za mobilne telefone i sl. Naravno ovaj proces nisu započela stručna tehnička lica već prodavci, pravnici, menadžeri i sl. tehnički neobrazovana lica kojima je samo profit u mislima.
Standardizacija je prvo obuhvatila mašinsku industriju a vremenom se polako proširila na sve ostale oblasti tehnike.
Pored donošenja i tumačenja standarda, standardizacija omogućava i nadzor nad njihovom primenom u vidu provere tehničke dokumentacije i kvaliteta gotovih proizvoda.
Oblasti standardizacije su:
unifikacija – definisanje zajedničkih vrsta i dimenzija proizvoda koji imaju istu namenu
tipizacija – grupisanje po vrstama t.j. izbor najboljih vrsta iz niza postojećih proizvoda
agregatiranje – raščlanjivanje mašina na jednostavnije blokove od kojih se u budućnosti mogu kompletirati razne druge vrste mašina
pojednostavljivanje – ograničavanje t.j. uprošćavanje vrsta i asortimana proizvoda, polufabrikata, materijala...
specijalizacija – stručno usavršavanje koje ima cilj izbor najboljih tehnologija i procesa da bi se postiglo smanjenje troškova, povećanje kvaliteta, jednostavnost…
Jedna od veoma bitnih oblasti standardizacije su standardni brojevi koji služe za sistematizaciju i minimizaciju tehničih veličina.